O czym jest ten film
- Prawidłowy poziom glukozy nie mówi jeszcze, ile insuliny organizm potrzebuje, by go utrzymać.
- Autor wyjaśnia, jak insulina pomaga komórkom pobierać glukozę z krwi i czym jest insulinooporność.
- Porównuje zakresy referencyjne insuliny na czczo podawane w różnych krajach.
- Przekonuje, że wynik mieszczący się w zakresie laboratorium nie zawsze musi być optymalny.
- Proponuje własną interpretację stężeń insuliny na czczo, z wartością poniżej 5 µIU/ml jako celem.
- Odróżnia pomiar insuliny od HbA1c, która odzwierciedla średnią glikemię z ostatnich miesięcy.
- Łączy częste jedzenie i dużą ilość rafinowanych węglowodanów z większym wydzielaniem insuliny.
- Zachęca do ograniczenia cukru, rzadszego podjadania i zainteresowania się postem przerywanym.
- Wspomina o swoich suplementach oraz bezpłatnej liście codziennych nawyków.
10 najważniejszych takeaways — z kontekstem zastosowania
1.Prawidłowa glikemia nie odpowiada na każde pytanie
Na czym polega: Według autora organizm może przez długi czas utrzymywać prawidłowy poziom glukozy dzięki zwiększonemu wydzielaniu insuliny.
Jak stosować: Jeśli niepokoi Cię ryzyko zaburzeń metabolicznych, omów z lekarzem cały obraz: wyniki badań, ciśnienie, masę ciała, sposób odżywiania i wywiad rodzinny.
Na co uważać: Sam prawidłowy wynik glukozy nie wyklucza problemów, ale też nie oznacza, że trzeba samodzielnie rozpoznawać u siebie insulinooporność.
2.Insulina pomaga regulować ilość glukozy we krwi
Na czym polega: Trzustka wydziela insulinę, która ułatwia komórkom pobieranie glukozy. Autor od tego mechanizmu zaczyna wyjaśnienie insulinooporności.
Jak stosować: Czytając wyniki badań, rozróżniaj stężenie glukozy od stężenia insuliny. To dwa różne pomiary.
Na co uważać: Sprowadzenie działania insuliny wyłącznie do „usuwania cukru z krwi” jest uproszczeniem użytym w materiale.
3.Zakres referencyjny zależy od laboratorium
Na czym polega: Autor zestawia różne przedziały insuliny na czczo i zwraca uwagę, że granice podawane przy wyniku nie wszędzie są takie same.
Jak stosować: Sprawdzaj jednostkę i zakres umieszczony na własnym wyniku. Jeśli porównujesz kolejne pomiary, pokaż lekarzowi także wcześniejsze rezultaty.
Na co uważać: Różnica między zakresami laboratoriów nie dowodzi sama w sobie, że jeden konkretny wynik oznacza chorobę.
4.„W normie” i „korzystny dla zdrowia” to różne oceny
Na czym polega: Zdaniem autora szeroki zakres referencyjny może obejmować także osoby z zaburzeniami metabolicznymi.
Jak stosować: Gdy wynik budzi wątpliwości, pytaj lekarza, co oznacza w Twojej sytuacji, zamiast poprzestawać na sprawdzeniu, czy mieści się między dwiema liczbami.
Na co uważać: Autor opisuje sposób wyznaczania zakresów w dużym uproszczeniu; nie każdy zakres powstaje według jednej, przedstawionej przez niego zasady.
5.Progi insuliny podane w filmie są propozycją autora
Na czym polega: Berg uznaje wynik poniżej 5 µIU/ml za pożądany, a wyższe wartości dzieli na kolejne przedziały świadczące — w jego ocenie — o narastającej insulinooporności.
Jak stosować: Potraktuj te liczby jako punkt wyjścia do rozmowy o wyniku, jeśli lekarz zlecił takie badanie.
Na co uważać: Nie są to uniwersalne progi rozpoznawania insulinooporności ani cukrzycy. Nie stawiaj diagnozy na podstawie jednej liczby.
6.HbA1c mierzy co innego niż insulina
Na czym polega: HbA1c informuje o średnim poziomie glukozy z ostatnich około trzech miesięcy; nie pokazuje bezpośrednio, ile insuliny wydziela trzustka.
Jak stosować: Przy interpretacji badań zapytaj, na jakie pytanie odpowiada każdy z pomiarów i dlaczego został zlecony.
Na co uważać: Stwierdzenie autora, że HbA1c słabo nadaje się do wczesnego wykrywania cukrzycy, nie oznacza, że badanie jest bezużyteczne. Jest jednym z uznanych badań diagnostycznych.
7.Ilość cukru i rafinowanych węglowodanów ma znaczenie
Na czym polega: Autor łączy ich wysokie spożycie z częstym zapotrzebowaniem na insulinę.
Jak stosować: Przyjrzyj się produktom i napojom, które regularnie wybierasz, także tym z dodatkiem cukru, którego łatwo nie zauważyć.
Na co uważać: Nie oceniaj całego jadłospisu wyłącznie przez pryzmat pojedynczego pomiaru insuliny.
8.Podjadanie jest nawykiem, który warto przeanalizować
Na czym polega: Berg podkreśla, że insulina wydziela się po posiłkach, i z tego powodu odradza częste przekąski.
Jak stosować: Sprawdź, czy sięgasz po jedzenie z głodu, czy z przyzwyczajenia. Jeśli chcesz zmienić rytm posiłków, dopasuj go do swoich potrzeb i leczenia.
Na co uważać: Sam wzrost stężenia insuliny po jedzeniu jest naturalny. Osoby przyjmujące leki obniżające glukozę powinny uzgadniać większe zmiany w sposobie jedzenia z lekarzem.
9.Post przerywany wymaga indywidualnego podejścia
Na czym polega: Na końcu materiału autor wskazuje post przerywany jako sposób na ograniczenie częstego jedzenia.
Jak stosować: Jeśli rozważasz dłuższe przerwy między posiłkami, najpierw oceń, czy pasują do Twojego stanu zdrowia i codziennego planu.
Na co uważać: Film nie podaje szczegółowego schematu postu. Nie zmieniaj godzin posiłków ani dawek leków przeciwcukrzycowych wyłącznie na jego podstawie.
10.Leczenia insuliną nie wolno ograniczać na własną rękę
Na czym polega: Autor mówi o dążeniu do możliwie małej dawki insuliny także u osób z cukrzycą typu 1.
Jak stosować: Jeśli leczysz się insuliną i martwią Cię dawki lub działania niepożądane, omów je z zespołem prowadzącym leczenie.
Na co uważać: W cukrzycy typu 1 insulina jest niezbędna. Dawka musi odpowiadać potrzebom organizmu; samodzielne jej zmniejszanie może być niebezpieczne.
Redakcyjne tłumaczenie
Ile glukozy krąży we krwi?
Co właściwie znaczy „prawidłowy poziom insuliny”? Żeby odpowiedzieć, zacznijmy od glukozy. Dorosły człowiek ma w organizmie około pięciu litrów krwi. Jeśli przeliczyć prawidłowe stężenie glukozy na tę objętość, otrzymamy obrazowe porównanie: mniej więcej jedną łyżeczkę cukru. Przy stężeniu, które wiąże się z cukrzycą, byłyby to około dwie łyżeczki.
(Informacja dodatkowa: To porównanie ma pomóc wyobrazić sobie ilość glukozy we krwi. Cukrzycy nie rozpoznaje się przez liczenie „łyżeczek cukru”, lecz na podstawie określonych badań krwi.)
Jak to możliwe, że różnica wydaje się tak niewielka, skoro — według przytaczanego przeze mnie szacunku — przeciętna osoba spożywa dziennie równowartość 60–65 łyżeczek cukru, również tego ukrytego w żywności? I jak ktoś może przez lata jeść dużo cukru, a mimo to mieć prawidłowy wynik glukozy?
Jedną z odpowiedzi jest insulina. Trzustka wydziela ten hormon, a on pomaga komórkom pobierać glukozę z krwi. Dlatego podczas wizyty lekarskiej możesz zobaczyć prawidłowy wynik glukozy, choć Twoja dieta obfituje w cukier.
Gdy organizm potrzebuje coraz więcej insuliny
Jeśli ktoś stale spożywa dużo rafinowanych węglowodanów, może z czasem rozwinąć się u niego insulinooporność. Komórki słabiej reagują wtedy na insulinę, a organizm wydziela jej więcej. Uważam, że nadmiar tego hormonu jest problemem, podobnie jak nadmiar glukozy. Wiążę go między innymi z zaburzeniami dotyczącymi naczyń, ciśnienia tętniczego, oczu, nerwów i serca.
Powstaje więc pytanie: jaki wynik insuliny na czczo uznać za prawidłowy?
Dlaczego zakresy wyników tak się różnią?
To zależy od miejsca, w którym sprawdzasz zakres referencyjny. Przywoływane przeze mnie przedziały wynoszą: w Stanach Zjednoczonych 2,6–24,9 µIU/ml, w Wielkiej Brytanii 2,0–25 µIU/ml, w Brazylii 2,5–13,4 µIU/ml, a we Francji 5,1–5,6 µIU/ml. Rozbieżności są duże.
Moim zdaniem część problemu wynika ze sposobu ustalania takich granic. Bierze się szeroką grupę badanych, odrzuca wyniki skrajne i na podstawie pozostałych wyznacza zakres. Jeżeli w tej grupie są osoby z insulinoopornością lub innymi zaburzeniami metabolicznymi — a według mnie może ich być około 40 procent — górna granica okaże się zbyt wysoka.
Wynik 24 µIU/ml może zatem mieścić się w przedziale podanym przez laboratorium. Nie przekonuje mnie jednak, że z tego powodu należy uznać go za korzystny. To tak, jakby do wyznaczania prawidłowej temperatury ciała włączyć osoby z gorączką, a potem zapewniać kogoś z temperaturą 39,4°C, że wszystko jest w porządku. Zwracam też uwagę na różnice między laboratoriami, które — jak twierdzę — mogą sięgać 66 procent.
Lekarze skupiający się na stylu życia i długoterminowym zdrowiu mogą proponować węższe przedziały niż te widoczne na wydruku wyniku. Właśnie takiego podejścia jestem zwolennikiem.
Jak interpretuję insulinę na czczo
Według mnie warto dążyć do stężenia insuliny na czczo poniżej 5 µIU/ml. Wynik między 5 a 8 µIU/ml traktuję jako sygnał, że zaczyna rozwijać się insulinooporność, choć problem nie jest jeszcze nasilony. Przedział 8–15 µIU/ml uznaję już za świadczący o insulinooporności, a 15–25 µIU/ml — za oznakę znacznie większego problemu i zbyt intensywnego wydzielania insuliny.
(Informacja dodatkowa: Są to progi proponowane przez autora, a nie powszechne kryteria diagnostyczne. Badania stosowane do rozpoznawania stanu przedcukrzycowego i cukrzycy obejmują między innymi glukozę na czczo, HbA1c i doustny test obciążenia glukozą. Wynik insuliny należy interpretować w kontekście stanu zdrowia.)
Przy tej okazji wspomnę o suplementach, o które często jestem pytany. Informacje o moich produktach można znaleźć, wyszukując w serwisie Amazon hasło „Dr. Berg supplements”.
Jedzenie, podjadanie i dalszy rozwój zaburzeń
Uważam, że zbyt wysokie stężenie insuliny wiąże się między innymi z otyłością, większym ryzykiem nowotworów, krótszym życiem i słabszym działaniem autofagii — procesu, który można w uproszczeniu opisać jako porządkowanie zużytych składników komórek. Wspominam o nim także w kontekście postu.
Nie tylko węglowodany powodują wydzielanie insuliny. Organizm reaguje w ten sposób na jedzenie w ogóle, również na zdrowe posiłki. Dlatego tak krytycznie oceniam ciągłe podjadanie.
Moim zdaniem wiele chorób przewlekłych wiąże się z insulinoopornością, której na początku towarzyszy nadmierne wydzielanie insuliny. Z czasem komórki beta trzustki, które ją wytwarzają, mogą przestać zaspokajać potrzeby organizmu. Wtedy glukoza utrzymuje się we krwi na podwyższonym poziomie.
Przygotowałem też bezpłatną listę codziennych nawyków, których sam się trzymam. Mam 60 lat, a dzięki tej rutynie — jak mówię — czuję się jak osiemnastolatek. Odsyłacz do pobrania listy znajduje się pod filmem.
Co pokazuje HbA1c?
Warto wyjaśnić jeszcze jedno badanie: HbA1c. Często bywa mylone z oceną działania insuliny, choć mierzy coś innego. Pokazuje, jaka część hemoglobiny w czerwonych krwinkach uległa połączeniu z glukozą. Wynik wiąże się z poziomem glukozy we krwi, a nie jest bezpośrednim pomiarem insuliny.
Uważam, że HbA1c może późno ujawnić problem, jeśli przez wiele lat trzustka wydziela tyle insuliny, by utrzymać glukozę na prawidłowym poziomie. Mówię o okresie nawet 10, 15 czy 20 lat. Z tego powodu zachęcam do zainteresowania się stężeniem insuliny na czczo, zanim glukoza zacznie rosnąć.
(Informacja dodatkowa: HbA1c odzwierciedla średni poziom glukozy z około trzech miesięcy i jest jednym z badań używanych do rozpoznawania cukrzycy. Twierdzenie autora, że pomiar insuliny to jedyny sposób na wczesne wykrycie problemu, jest zbyt kategoryczne.)
Jak, według mnie, obniżyć insulinę na czczo? Przede wszystkim ograniczyć cukier i przestać tak często podjadać. Osobom, które chcą dowiedzieć się więcej, polecam mój osobny materiał o poście przerywanym.
Uwaga dotycząca cukrzycy typu 1
Wspomniałem również o osobach z cukrzycą typu 1. Ponieważ ich organizm nie wytwarza wystarczającej ilości insuliny, muszą ją przyjmować. Mówię o stosowaniu możliwie małej dawki potrzebnej do leczenia, mając na uwadze działania niepożądane nadmiaru insuliny.
(Informacja dodatkowa: W cukrzycy typu 1 insulina jest niezbędna do życia. Dawki dobiera się tak, by utrzymać glukozę w bezpiecznym zakresie; nie należy ich samodzielnie zmniejszać ani odstawiać.)